Hieronder een boekbespreking over de biografie van Iain Oughtred, verkrijgbaar bij www.woodenboat.com.

Iain Oughtred
A Life In Wooden Boats
Nic Compton 2008
Wooden Boat Books
ISND 10: 0-937822-99-X
ISDN 13: 978-0937822-99 

De schrijver van dit prachtige boek, Nic Compton, zocht in het begin van de 80-er jaren van de vorige eeuw in opdracht van WoodenBoat Magazine, eenzelfde opleving in de houten bootbouw als er in de 70er jaren in de VS plaatsvond. Zijn bevindingen: 'Fiberglass was king. It was a period of nautical despair'. Tot hij in het kleine Maldon, Fabian Bush tegen het lijf loopt, een universitair afgestudeerde met een voorkeur voor het werken met zijn handen.

Fabian en Iain Oughtred bouwden daar twee Acorn Skiffs van amper 12 voet. Iain was een gepassioneerd ontwerper en bouwer van houten roei-en zeilbootjes, zeilkano's en andere niet gemotoriseerde vaartuigen. Een voorganger van 'ons' Natuurlijk Varen initiatief.

Een beetje verpletterd door de prachtige, bijna Amerikaanse lijnen van de Acorn-Skiff, raakte Nic onder de indruk van Iain, die hij later beschrijft als een artiest, puur en simpel, bezig met het maken van kunst. Zijn ontwerpen zijn het product van een man met oog voor functionele rondingen.

Om succesvol te zijn moet een bootontwerp voldoen aan zekere criteria die iets van doen hebben met stabiliteit, drijfvermogen en structurele sterkte. Maar om gedenkwaardig te zijn moet zij een hart en ziel hebben: 'an emotional center of effort' en alleen een artiest kan een boot dat meegeven.

In dit boek ontmoet je zo'n artiest; je leer je deze Australiër (geboren in 1939) kennen in zijn jeugdjaren waar hij ondanks het juk van zijn tijd samen met zijn broertje David niet onverdienstelijk in de Gwen 12 klasse zeilt. Uiteindelijk weten zij het te brengen tot Australisch zeilkampioen. We schrijven de jaren '60-'61 van de vorige eeuw; Iain is dan 21. De winnende Gwen 12, Clementine, bouwde hij speciaal voor deze race zelf onder zijn ouderlijk huis; zij was snel, heel snel.

Zijn broer David: 'Iain didn't have the competative need to win. He (Iain) said: …. that to win a race, all you had to do was just aim the boat, and she will do the work. It was as though he was flying a sailing boat. He was less interested in racing tactics than in feeling the trim of the boat and letting the magic work: It is easier to win a race when you know you have the fastest boat'.

In 1964 vertrekt hij met zijn vriend 'Mouse' naar London waar hij leefde met de dag en zich ledig hield met het maken en verkopen van o.a. 'dulcimers', een antiek soort snaarinstrument. Hier voelde hij zich direct thuis. Met een grote bos haar en idealisme trokken zij door West Europa maar door de dood van zijn vader moest hij weer terug naar Australië. Hier voelde hij zich losgescheurd van zijn 'moederland' Great Britain. Iain: Just because you were born on a ship doesn't mean that is where you belong. Australia was my ship in the ocean.

In Australië werkte hij een tijd als scheepstekenaar op een tekenbureau. Hier ontwierp hij met succes zijn eerste ontwerp voor de zelfbouwer: De 'Happy Jack', een trailersailer. Ook kwam er een heus kajuitjacht van zijn hand met de naam: Duyfken.

Toch besluit hij weer meer van de wereld te willen zien en levend in VW busjes en op een BSA motor zwerft hij door de VS en Canada. Hij komt ook weer terug in Groot Brittannië, nu meer naar het noorden, Schotland. Later vindt hij uit dat zijn voorouders vanuit Schotland en Wales naar Australië vertrokken waren. De kring was weer rond. Daarom voelde hij zich hier zo thuis! Direct veranderde hij zijn naam in de originele Schotse spelling: Iain Oughtred.

Weer in de oude wereld terug slaat hij nu steeds meer serieus aan het ontwerpen en bouwen. Via traditioneel gebouwde dories komt hij steeds dichter bij de door hem zo gewaardeerde dubbelenders, gebaseerd op de traditionele fearings uit Noorwegen en Shetland. Vanaf hier ontwerpt hij ook allen nog voor de zelfbouwer in multiplex epoxybouw. Zijn tekeningen worden over de hele wereld verkocht. Met zijn karakteristieke dubbelenders als de Ness Yawl en Caledonian Yawl weet hij menig bootbouwhart een aantal slagen te versnellen.

Perfectionist als hij is bouwt hij elk model eerst zelf om daarna zijn tekeningen aan te passen aan de praktijk van de zelfbouwer. Deze tekeningen zijn om te watertanden zo mooi; erg gedetailleerd en een lust voor het oog. Wat dacht je van de opmerking op de tekening nr. 5 bij de Ness Yawl over het alternatief voor de helmstok, de duw/trek helmstok: 'It takes time but once you get used to it, you will learn to appreciate it'.

Het boek eindigt met appendix 1: A complete list of Oughtred Designs (ruim over de 100)
en wel het mooiste appendix 2: The Plans (a selection), een selectie tekeningen van 27 van zijn ontwerpen.

Het hele boek is doorspekt met talloze prachtige foto's van zijn ontwerpen in een prachtige scenery want het oog wil ook wat en dat komt hier erg aan zijn trekken.

Het is mooi om deze ontwerper en bouwer van zulke prachtige scheepjes zo te leren kennen via zijn levenspad, zijn zieleroerselen en zijn ontwerpen en keuzes daarin voor traditioneel met moderne bouwtechnieken. Hij is een van de belangrijkste personen die ons, amateur- of beroepsmatige bootbouwer, sturen. Als bootbouwer raakt mij dat met de jaren steeds meer. Door het boek kwam ik er achter dat hij kortgeleden 70 werd, precies op mijn verjaardag! Ik had hem toen ook even aan de telefoon om hem te feliciteren en te bevragen over een massiefhout versie van zijn Galloway Fearing die ik in een cursus wil bouwen: 'His Masters Voice'. Ik denk dat ik na dit gesprek 57 werd precies op zijn verjaardag.

Niet alleen hierom voel ik mij met hem verbonden.

Om zijn werk eer aan te doen wil ik samen met andere Iain Oughtred bouwers en zeilers komend voorjaar een weekend organiseren, kompleet met Iains boten erbij. Ik denk aan het weekend van 17 en 18 april 2010.

Hebt u ook een boot van, of bent u bezig met het bouwen van Iain Oughtred? Meldt u aan door een mailtje te sturen naar info@bootbouwschool.nl of bel Bert van Baar: 06 10503101 (overdag) of 0226 358136 (na het werk). Een kaartje sturen naar: De Bootbouwschool, p/a Bruggesloot 45, 1721HA Langedijk kan natuurlijk ook. Een kleine 20-tal Clanleden hebben zich al aangemeld.

De Bootbouwschool
Hollandse School voor Houten Bootbouw

We gaan verhuizen naar Den Helder!
Meer weten? Schrijf je in voor de nieuwsbrief